2 Wonen en welzijn

De Posten heeft oog voor het verantwoord ontvangen van goede zorg- en dienstverlening voor de klant thuis. Hierbij speelt de zorg van lichaam en geest van de klant een rol, maar is de woon- en leefomgeving waarin de klant de zorg- en dienstverlening ontvangt, eveneens van groot belang voor de kwaliteit van leven en het verantwoord ontvangen van zorg- en dienstverlening.

2.1 Thema Zingeving

De Posten vindt het belangrijk dat klant aandacht en ondersteuning ontvangt bij zijn of haar levensvragen. We zijn ons ervan bewust dat niet iedereen het gemakkelijk vindt om als gevolg van fysieke of mentale ongemakken professionele hulp te moeten accepteren of te moeten verhuizen. Sombere of verdrietige gevoelens kunnen daar het gevolg van zijn. Ook door andere oorzaken, zoals het verlies van dierbaren, kunnen onze klanten geconfronteerd worden met levensvragen, eenzaamheid, rouw of depressie. 
Onze zorgprofessionals zijn er om daarover met onze klanten in gesprek te gaan. Ook kan de klant steun, advies of therapie ontvangen van onze maatschappelijk werker of een psycholoog. Daarnaast kan, indien gewenst, een beroep worden gedaan op onze onafhankelijke vertrouwenspersoon. 
Deze vertrouwenspersoon biedt onze klanten een luisterend oor en kan de klant begeleiden en adviseren over hoe te handelen. Eventueel kan onze vertrouwenspersoon doorverwijzen naar de klachtenfunctionaris.
In juli 2018 heeft onze voormalige vertrouwenspersoon klanten haar taken en verantwoordelijkheden als vertrouwenspersoon overgedragen aan een nieuwe vertrouwenspersoon voor onze klanten.

2.2 Thema Zinvolle Daginvulling

Kleur en zin geven aan het leven van onze klanten, vinden wij erg belangrijk. Welzijn en welbevinden worden daarom steeds meer een vanzelfsprekend onderdeel van de dag van onze klanten. Om zoveel mogelijk aan te sluiten bij de specifieke wensen en mogelijkheden van al onze klanten, hebben wij onze welzijnsbehoeften in kaart gebracht en zoals aangegeven in de inleiding, samen met onze Cliëntenraad, gekozen voor vier welzijnsthema’s die bijdragen aan een gezond en gelukkig leven: Groen, Bewegen, Muziek en Eten & Drinken.

In 2017 en 2018 heeft de Posten geïnvesteerd in een team met uitgebreide expertise en achtergrond op het gebied van deze vier welzijnsthema’s. Dit team geeft invulling aan en coördineert de diverse activiteiten, houdt hierover verbinding en deelt hun expertise met de teams. Ook heeft het team een signalerende en enthousiasmerende rol richting de organisatie. 

Zoals ook beschreven onder paragraaf 6.1 Personele inzet, heeft de Posten onder andere middels de inzet van de extra financiële middelen in 2017 en 2018 bewust geïnvesteerd in het aanstellen van extra afdelingsassistenten (per 1 juni 2019 heten deze medewerkers bij de Posten: “medewerkers Woonplezier”). In samenwerking met onze zorgprofessionals zorgen zij voor meer persoonlijke aandacht, veiligheid en sfeer en zijn overdag en in de avond permanent aanwezig in de huiskamers. Hun aanwezigheid zorgt er ook voor dat er altijd twee zorgprofessionals beschikbaar zijn voor intensieve zorg. Zie voor een impressie van hun werkzaamheden: https://vimeo.com/340161201.
Het faciliteren, ondersteunen en motiveren van onze medewerkers Woonplezier ligt in handen van onze organisator zinvolle daginvulling en programmaregisseur Welzijn. Zij zorgen tevens voor de samenhang tussen de verschillende zaken op het gebied van de vier welzijnsthema’s en reiken handvatten en ideeën aan waarmee we onze klanten een plezierige en zinvolle dag kunnen laten ervaren.

Naast de mogelijkheid om deel nemen aan onze activiteitenclubs, voorstellingen en een eigen reisbureau, spelen onze zorgprofessionals ook een belangrijke rol om ook de klanten die meer zorgbehoevend zijn een plezierige dag te bezorgen door bijvoorbeeld aandacht te schenken aan de dagelijkse dingen of door een goed gesprek, maar ook door bijvoorbeeld samen te koken of een wandeling te maken in de buitenlucht. Daarnaast zijn onze mantelzorgers en vrijwilligers hiervoor onmisbaar binnen de Posten (zie hiervoor ook paragraaf 2.4 Familieparticipatie en inzet vrijwilligers).
Aanvullend hieraan zetten sinds 2018 ook bij de Posten inwonende jongeren zich, binnen de huiskamers van de Posten, in bij activiteiten die bijdragen aan het welzijn van onze klanten. Het betreft hier een pilot Huisvesting van studenten en kwetsbare jongeren in de Posten in samenwerking met woningcorporatie Domijn en de gemeente. Deze jongeren zetten zich, in ruil voor een scherpe huurprijs, voor 30 uur per maand in voor klanten van de Posten en bewoners van de wijk. 

Binnen het thema Groen werkt de Posten samen met Groen Verbindt en IVN natuureducatie. Groen Verbindt is een samenwerking tussen de J.P. van de Bentstichting, de Posten en de bewoners van de wijken Helmerhoek, Wesselerbrink en Stroinkslanden. De wijk, de Posten en het erf van Erve Leppink worden verbonden met een door borden aangegeven belevingsroute "Het groene Spoor" met plukplanten, struiken en bomen en wijkcentrum De Helmer. De wijkbewoners, vrijwilligers, mensen met dementie en andere zorgbehoevende bewoners van Erve Leppink onderhouden samen de moestuin en de (pluk)tuin en verzorgen de dieren. In het voorjaar worden eigen verbouwde groenten gekookt zoals o.a. spinazie en tuinkruiden. Het gehele jaar door worden allerlei binnen- en buitenactiviteiten voor jong en oud georganiseerd zoals educatieve activiteiten voor scholen.
Daarnaast brengt IVN als partner expertise mee en verzorgt inspiratietrainingen op het gebied van Groen. 

Voorbeelden van activiteiten binnen dit thema in 2018 waren: rolstoelwandelingen met de bewoners, de natuurkoffer, de ontwikkeling van de belevingstuin en -route op Erve Leppink en de Posten, wekelijkse groene en sociale activiteiten op Erve Leppink waarin beleving, genieten van het groen en klus- en opknapwerk maar ook snoepen uit de moestuin, knutselen, dieren knuffelen, natuurfoto’s of films bekijken en groen van buiten naar binnen. Als voorbeeld voor dit laatste heeft de Posten plantenpanelen geplaatst in de huiskamers Robijn en Amethist. Deze zijn door de Universiteit Wageningen en Fytagoras in Leiden onderzocht en getest (waarvan de resultaten in 2019 bekend worden gemaakt en besproken) waarbij specifiek gelet is op de binnenklimaat verbeterende aspecten van de planten. Het gaat om o.a. luchtvochtigheid, luchtkwaliteit en thermisch comfort. Maar ook aan de klanten en medewerkers is gedacht: sociale en psychische aspecten zoals concentratievermogen, vitaliteit, omgevingsbeleving en gezondheid spelen tevens een belangrijke rol. Daarnaast zijn er balkons en huiskamers groen ingericht.  

Op het gebied van Bewegen zorgden studenten van het ROC van Twente in 2018, samen met onze coördinator bewegen en de bewegingsagoog, voor bewegingsactiviteiten van onze klanten. Door middel van o.a. het volgen van congressen, workshops en trainingen en het onderzoeken van het effect van bewegen (Hogeschool Saxion en Universiteit Twente), is de Posten telkens bezig met de vraag hoe we dagelijkse beweegactiviteiten zo goed mogelijk kunnen laten aansluiten bij de wensen en behoeften van onze klanten om het fysiek welbevinden te vergroten. Ook de mantelzorgers en vrijwilligers worden hierbij betrokken.

Voor wat betreft het thema Muziek waren er activiteiten te beleven met de inzet van muziektherapeuten, specifieke muziekproducten die de zintuigen stimuleren zoals o.a. de CRDL, het aanbieden van huiskamerconcerten, muziekoptredens, samen zingen en een dansworkshop. Er is een samenwerking opgestart met de muziekschool Kaliber Kunstenschool, waarbij leerlingen muziek voorspelen aan onze klanten en in een aantal gevallen zelfs samen muziek met de klanten maken.

In 2018 zijn er ook veel ontwikkelingen geweest v.w.b. ons thema Eten & Drinken: in overleg met onze eigen keuken zijn er maaltijden in buffetvorm aangeboden, zijn er brunches gehouden voor belangstellenden van afdelingen, hebben er een jubileumweek (met opening van onze vernieuwde restaurant) en een burendag plaatsgevonden die door eten en drinken (foodmarkt, traktaties) werden ondersteund en gaan in het kader van bewegen en interactie van de klant sommige afdelingen zelf boodschappen halen en koken met de klanten. Sinds 2018 ondersteunt en coacht het team Catering ook enkele afdelingen waar zelf wordt gekookt bij het aanbieden van gezonde en voedzame verse maaltijden aan de bewoners. Het aantal afdelingen waar zelf wordt gekookt zal in 2019 toenemen en daarmee ook de coachende rol van het team Catering. Daarnaast is onze eigen keuken continu in gesprek met de afdelingen en wordt ook binnen de huiskamers continue gekeken naar de mogelijkheden om aan de wensen van onze klanten op het gebied van Eten & Drinken te kunnen voldoen. Dit met als doel de kwaliteit van de maaltijden te verhogen, rekening houdend met de seizoenen, afwisseling en continuïteit. 

Zoals aangegeven in de inleiding vormen onze vier welzijnsthema’s Groen, Bewegen, Muziek en Eten & Drinken een brug tussen de Posten en de wijk en werkt de Posten daarom ook met partners en bewoners in de wijk samen. Met deze vier welzijnthema’s zijn in 2018, tijdens het 45-jarige jubileum van de Posten, Burendag activiteiten voor zowel onze klanten als de wijkbewoners activiteiten georganiseerd.

Om als de Posten de juiste zorg op het juiste moment op de juiste plek te geven is het van belang om te weten wie de klanten zijn. Om een goed beeld van onze klanten te krijgen zijn we in 2018 gestart met het ophalen van persoonlijke levensverhalen bij klanten, dat in 2019 verder zal worden uitgewerkt en aangevuld met een toolkit, die gebruikt kan worden bij het meten van zinvolle daginvulling/welzijn. Zie hiervoor ook het hoofdstuk 1.2 Uniek zijn. 

In het kader van ons, in onze verbeterdoelen van het Kwaliteitsplan beschreven, speerpunt kennis vergroten door deskundigheidsbevordering en training op het gebied van het welzijn en zinvolle daginvulling van onze klanten, hebben er in 2018 veel activiteiten plaatsgevonden. Deze zijn mede dankzij de middelen van het project Waardigheid en Trots tot stand gekomen en worden d.mv. onder andere de inzet van in 2018 62 speciaal hiervoor opgeleide medewerkers tot ambassadeurs Welzijn binnen de Posten, op de kaart gezet. Deze ambassadeurs ondersteunen de teams en medewerkers met kennis en advies op het gebied van Welzijn en kunnen een beroep doen op de expertise van o.a. onze activiteitenbegeleiders, muziektherapeuten, bewegingsagogen, coördinatoren welzijn en ook vrijwilligers. Ook zorgen ze dat het onderwerp Welzijn op de agenda komt en wordt besproken in de teamvergaderingen. Door het volgen van trainingen van Ervarea doen zij kennis op omtrent Welzijn en de vraag "Wat maakt uw dag de moeite waard" voor onze bewoners, die zij vervolgens delen met teams en medewerkers. 

Ook zorgden 296 vrijwilligers (zie ook paragraaf 2.4 thema Familieparticipatie en inzet vrijwilligers) in 2018 voor de vele extraatjes waar onze klanten in de Posten van kunnen genieten: het reisbureau, de vele Postenclubs, de huisradio, etc. In onze vrijwilligerscoördinator hebben zij een vast aanspreekpunt. 

Omdat de Posten het belangrijk vindt dat ook onze vrijwilligers zich bij ons thuis voelen omdat zij van onschatbare waarde zijn voor het welzijn van onze klanten, volgt in het voorjaar van 2019 een evaluatie van hun inzet waarop vervolgens in 2020 beleid wordt gemaakt waarin borging, bewaking en reguliere evaluatie van de inzet van de vrijwilligers wordt opgenomen. Ook zal vervolgens een tevredenheidsonderzoek onder onze vrijwilligers worden uitgevoerd. Daarnaast zijn wij, zoals in onze verbeterdoelen in ons Kwaliteitsplan 2018 staat beschreven, in samenspraak met de Cliëntenraad, op zoek gegaan naar een extra groep vrijwilligers die zich willen inzetten voor een zinvolle daginvulling van onze klanten. En dat is gelukt! In 2018 zijn er vele nieuwe vrijwilligers gestart rondom welzijn en zinvolle daginvulling ter ondersteuning in onze huiskamers en bij de dagbestedingsactiviteiten in de Posten en Erve Leppink.

2.3 Thema Schoon en verzorgd lichaam plus verzorgde kleding

De Posten ondersteunt de klant bij zijn/haar persoonlijke verzorging en verzorgde kleding. Onze zorgprofessionals maken samen met de klant hierover afspraken op basis van diens wensen en behoeften. Het nog zelfstandig uitvoeren van taken hierin, wordt door ons gestimuleerd. Daarnaast bestaat de mogelijkheid om tegen een vergoeding was- en stoomgoed door de Posten te laten verzorgen.

De afspraken hierover worden vastgelegd in het klantdossier dat, zoals ook aangegeven in paragraaf 1.4 Thema Zorgdoelen, ieder halfjaar, en indien nodig of gewenst vaker, wordt geëvalueerd.

2.4 Thema Familieparticipatie en inzet vrijwilligers

Medewerkers, mantelzorgers en vrijwilligers zijn het grootste kapitaal van de Posten. Het toenemende belang van deze groep in combinatie met een sterke vergrijzing en afname van deze doelgroep, de ontwikkeling naar de participatiemaatschappij, de toenemende zorgvraag, het oplopende personeelstekort in de zorg en het feit dat ouderen zo lang mogelijk thuis (willen) blijven wonen, stelt eisen aan de wijze waarop de Posten hier nu en in haar nieuwe strategie mee om gaat. Om de continuïteit en kwaliteit van (duurzame en betaalbare) zorg te kunnen blijven waarborgen, hecht de Posten daarom grote waarde aan het besteden van voldoende aandacht aan (de rol van en binding met) medewerkers, mantelzorgers en vrijwilligers en het samenspel onderling en met de klant en zijn/haar sociale netwerk (partners, familieleden of andere dierbaren). 
Dit doet de Posten door de samenwerking tussen mantelzorger, medewerker en klant te stimuleren vanuit de driehoek Klant, Familie/netwerk, Medewerker (zie afbeelding 1). Op basis van een gelijkwaardig samenspel, stelt de Posten zich ten doel het leven van de klant zo prettig en zinvol mogelijk te maken. Ieder doet wat hij kan met respect voor elkaars wensen, mogelijkheden, beperkingen en verantwoordelijkheden.

Afbeelding 1:  de driehoek Klant, Familie/netwerk, Medewerker

Rol Familie/Netwerk Activiteiten medewerkers (SOFA)
Partner in de zorg Samenwerken en zien wat ander doet en waarderen
Hulpvrager/medeklant Oog en Oor hebben voor familieleden
Ondersteunen en voorkomen van overbelasting
Persoonlijke relatie Faciliteren en rekening houden met relatie
Expert Afstemmen en ander zien als ervaringsdeskundige

Aanvullend stimuleert de Posten de samenwerking en verhoging van de deskundigheid van mantelzorgers door:

  • de mantelzorger zoveel mogelijk te betrekken bij de individuele zorgverlening en het welbevinden van zijn/haar naaste, en bij alle gesprekken en bijeenkomsten die hierover plaatsvinden;
  • het faciliteren van momenten om in gesprek te gaan met de mantelzorgers. We hebben twee maatschappelijk werkers die zich hierbij inzetten.
  • het organiseren van mantelzorgactiviteiten gekoppeld aan de woonlocatie of woongroep zijn/haar naaste;
    • De mantelzorger de mogelijkheid te geven om mee te praten over beleid en organisatie door o.a. deelname aan MDO’s, familiebijeenkomsten of de Cliëntenraad;
    • De mantelzorger ondersteuning te bieden, bijvoorbeeld door het organiseren van een mantelzorghuiskamer, het mantelzorgcafé, trainingen en cursussen.
  • het extra organiseren van activiteiten: de mantelzorgers jaarlijks in het zonnetje te zetten 

Ook in 2018 hebben bovengenoemde activiteiten en bijeenkomsten plaatsgevonden waaronder een verhalende aanpak op Erve Leppink, De Horst en De Marke, familieavonden op de huiskamers, het Ervarea-theater, een start met het centraal stellen van het levensverhaal van de klant. Voor dit persoonlijk levensverhaal zal in Carenzorgt.nl een speciaal gedeelte worden ingericht.
Daarnaast hebben we in 2018 een speciale verwenmiddag georganiseerd voor onze mantelzorgers. Een aantal van 35 mantelzorgers heeft genoten van een high-tea, meegedaan aan creatieve activiteiten en genoten van een handmassage of een korte wellness-behandeling.

Het ophalen van en werken vanuit het levensverhaal van de klant, zoals hierboven en in het thema Uniek  gemeld, zal de opmaat zijn voor het verder ontwikkelen van mantelzorgparticipatie binnen de Posten. Het levensverhaal-project biedt voordelen tot betere samenwerking tussen mantelzorgers, zorgprofessionals en klanten, er ontstaat wederzijds begrip en vertrouwen en er ontstaat gedragsverandering/bewustwording bij de teams. Het onderwerp wordt gekoppeld aan het in 2019 op te pakken project “de klantreis” (zoals aangegeven in het Jaarverslag: https://www.deposten.nl/jaarverslag en wordt hiermee geïntegreerd in de Meerjarenstrategie 2019 - 2021 van de Posten, dat in juni 2019 zal worden vastgesteld.

2.5 Thema Wooncomfort

De Posten wil graag dat de klant zich prettig voelt in de eigen woon- en leefomgeving en vindt het belangrijk dat de klant ook oog hiervoor heeft. Dit is ook van belang voor de zorgprofessional zelf als het om arbeidsomstandigheden gaat. Beide zoals passend bij de zorg binnen de Posten, maar ook in de thuissituatie en met respect voor de klant en dienst naasten. De noodzaak tot woningaanpassingen vormen daarom onderdeel van het gesprek tussen de zorgprofessional en de klant als het gaat om verantwoord wonen binnen de Posten, maar ook thuis.

Daarnaast vindt de Posten het belangrijk dat familie en dierbaren zich binnen de woon- en leefomgeving van de klant, of dit nu binnen de Posten, Erve Leppink of thuis is, welkom voelen. Het contact met familie en dierbaren blijft namelijk erg waardevol. 

Binnen de Posten kan de klant worden bezocht in zijn/haar appartement, in één van de gezellige huiskamers of in het centrale ontmoetingspunt: restaurant de Brink.

Een aantal appartementen heeft een eigen sanitaire ruimte, voor een aantal appartementen is sprake van gedeeld sanitair. Het appartement van onze klant wordt standaard voorzien van een bed, nachtkastje en linnenkast. Daarnaast heeft de klant de vrijheid om met eigen spullen het appartement verder in te richten mits dit een goede zorgverlening niet in de weg staat. Aan de wensen van onze klant op het gebied van wooncomfort komen wij zoveel mogelijk tegemoet.
Alle verpleeghuisafdelingen beschikken over een gezamenlijke huiskamer. Hoe omgegaan wordt de schoonmaak van persoonlijke spullen wordt met de klant besproken. Onze medewerkers van afdeling Services zorgen wekelijks voor de reiniging vloeren van de huiskamers en de centrale gangen. De overige schoonmaak van de afdeling inclusief de appartementen wordt gedaan door de afdelingsassistent (vanaf juni 2019 onze medewerkers Woonplezier). 

Zoals aangegeven in het Jaarverslag https://www.deposten.nl/jaarverslag heeft De Brink in 2018 een flinke verbeterslag doorgemaakt door renovatie. Ook zijn (en worden) verschillende huiskamers binnen de Posten voorzien van nieuw meubilair ten behoeve van optimale inzet voor het welzijn van de bewoners middels het gezamenlijk ondernemen van verschillende andere activiteiten en gezamenlijk eten en drinken. In paragraaf 2.2 Thema Zinvolle Tijdsbesteding leest u meer over de in 2018 ondernomen activiteiten op deze gebieden. 

Goed wonen is een integraal onderdeel van goed leven. De Posten koerst daarom de komende jaren op goede en passende huisvesting en woon- en verblijfcomfort door verdere ontwikkeling van de nieuwbouwplannen tot Woonpark de Posten waarmee in 2018 al is gestart. Woonpark de Posten is gericht op huisvesting die past bij de individuele (zorg-) behoefte, wensen en mogelijkheden van de klant. De klant woont langer zelfstandig, op de plek van zijn/haar keuze en ontvangt zorg, behandeling en welzijn in en om de eigen woning. Zeker voor nieuwe generaties ouderen en de noodzaak om passende zorg aan te kunnen blijven bieden in een wereld met een toenemende zorgvraag en personeelstekorten, geldt dat zij met behulp van technologie langer zelfredzaam kunnen blijven en hierdoor eigen regie kunnen behouden. Bij de ontwikkeling tot Woonpark de Posten zal daarom tevens gebruik worden gemaakt van de inzet van technologie (o.a. zorgdomotica). 

Om aandacht voor (zorg)technologie en zorgdomotica te structureren, borgen en bewaken, is er, zoals beschreven in onze Verbeterdoelen in ons Kwaliteitsplan, vanuit de kwaliteitsgelden zowel formatie als een bedrag voor de inzet van (technische) hulpmiddelen begroot. In 2019 is een werkgroep Zorgtechnologie geformeerd dat tot taken heeft om de huidige toepassingen*1 binnen de Posten in kaart te brengen (nulmeting) om vervolgens, volgens de uitgangspunten en kaders in de meerjarenstrategie, een visie en strategie rondom innovatie en technologie te vormen. 

Daarna wordt een team Innovatie opgericht en wordt gestart met het implementeren van verbeterpotentieel voortkomend uit de nulmeting. Daarnaast zullen de visie en de concrete aanpassingen m.b.t. de nieuwe wet Zorg en Dwang volledig gereed zijn om in het vierde kwartaal  2020 te implementeren. De hiervoor benodigde formatie als ook de kosten voor de inzet van (technische) hulpmiddelen zijn hiervoor vanuit de kwaliteitsgelden begroot.

*1) Op welzijnsgebied zijn er binnen de Posten de afgelopen jaren al diverse middelen op dit gebied aangeschaft en ingezet zoals bijvoorbeeld de CRDL, een integraal domotica systeem op Erve Leppink, een GPS systeem, snoezelkamers en een interactieve kat. Daarnaast vinden er ook regelmatig pilots plaats op dit gebied, zoals de pilot met een tovertafel op Erve Leppink. Zie ook de paragraaf 3.1.1. Medicatieveiligheid waarin te lezen is wat er op dat gebied in 2018 is aangeschaft.