3 Veiligheid

3.1 Vier thema’s van veiligheid

3.1.1 Medicatieveiligheid

De medicatieveiligheid is binnen de Posten goed geborgd. Om risico’s bij het voorschrijven en toedienen van medicatie zoveel mogelijk uit te sluiten, werken we in de Posten volgens de veilige principes in de medicatieketen en duidelijke procedures en protocollen die in ons kwaliteitsmanagementsysteem (Kwaliteitskompas) staan geborgd. Jaarlijks evalueren we de werkwijzen, houden we veranderingen in wet- en regelgeving goed bij en worden de zorgteams gecoacht in het veilig werken met medicatie. Antibiotica worden in de Posten alleen voorgeschreven mits hiervoor een klinische indicatie is en rekening houdend met de toenemende antibioticaresistentie. Binnen het apothekersoverleg en overleggen met de aandachtsvelders medicatieveiligheid wordt de medicatieveiligheid geborgd: tijdens intervisie worden medicatiefouten binnen het team besproken. De aandachtsvelder bespreekt de incidenten standaard tijdens het werkoverleg. Daarnaast is er een incidentencommissie (zie paragraaf 3.2 Incidentencommissie) waarin op organisatieniveau trends en verbetermogelijkheden rondom medicatiefouten worden besproken.
Regulier vindt hierover terugkoppeling plaats binnen de overlegvorm Kwaliteit in Beeld.
In 2019 zal de interne overlegvorm medicatieveiligheid worden geborgd in de nieuwe kwaliteitsstructuur (zie 8.2 Kwaliteitsstructuur). Eén keer per kwartaal vindt er intern overleg plaats tussen de manager woonzorg, de verpleegkundige medicatieveiligheid, de apotheek-assistente, de specialist ouderengeneeskunde en het secretariaat woonzorg en extern met twee apothekers. De eerstverantwoordelijke verpleegkundige dienst verricht iedere drie maanden een controle van de medicatievoorraad. Een formele medicatiereview wordt jaarlijks gedaan door de apotheker in overleg met de specialist ouderengeneeskunde.

In 2018 is er ter voorkoming van eventuele medicatiefouten het besluit genomen om zonder pieper medicatie te delen: de verpleegkundigen niveau 4 hebben het opgepakt en binnen het team gecommuniceerd. In het kader van technologie en innovatie is de Posten in 2018 overgegaan op een ander medicatievoorschrijfsysteem (EVS) en een elektronisch toedieningsregistratiesysteem (ETDR). Deze systemen passen bij de huidige ontwikkelingen en trends, zijn gebruiksvriendelijk en toegerust op koppelingen en samenwerkingen met andere partijen. Naast het gebruik van de dubbelcheck-app zorgen ook deze systemen voor minder fouten in het medicatiesysteem en -processen en dus voor een betere medicatieveiligheid.

Per februari 2019 start een nieuwe verpleegkundige medicatieveiligheid, die verantwoordelijk wordt voor de cyclus medicatieveiligheid binnen de Posten en medewerkers hierin ondersteunt. Zij zal een nulmeting uitvoeren op het gebied van medicatieveiligheid binnen de Posten om vervolgens, na overleg met de deelnemers Kwaliteit in Beeld, met de aanbevelingen en adviezen aan de slag te gaan.

3.1.2 Gemotiveerd gebruik van vrijheidsbeperkende maatregelen

Vanuit de visie van de Posten op de hulpverlening aan haar klanten geldt dat de eigen autonomie van de klant met aantoonbaar respect voor zijn leefwereld centraal staat. Dat betekent dat het beleid van de Posten ten aanzien van vrijheidsbeperkende interventie(s) gebaseerd is op ‘het neen, tenzij….’ principe en beleid. Uitgangspunt is hierin te focussen op alternatieven en vrijheidsverruimende maatregelen. Onder andere middels scholingen en informatie van de aandachtsvelders op dit gebied stimuleert de Posten hierin de teams en medewerkers om hier op een bewuste wijze flexibel en creatief mee om te gaan met het doel fixatie en het beperken van bewegingsvrijheid overbodig te maken.
Binnen de Posten worden géén onrustbanden, verpleegdekens en spanlakens gebruikt en met versuffende medicatie wordt de grootst mogelijke terughoudendheid betracht.
In plaats van deze middelen te gebruiken, helpen wij klanten om lichamelijk en geestelijk zo fit mogelijk te blijven en zetten wij ons in voor een veilige en aangename leefomgeving. Voor sommige mensen kunnen extra hulpmiddelen nodig zijn. We kiezen dan voor hulpmiddelen die de bewegingsvrijheid zo weinig mogelijk aantasten. Mochten wij in een zeer uitzonderlijk geval voor een klant geen goede oplossing - zonder fixatie - vinden, dan schakelen wij daarvoor de vertegenwoordiger van de klant in, onze specialist ouderengeneeskunde, het multidisciplinair team en eventueel externe deskundigen.
De behandelend (1e) specialist ouderengeneeskunde is verantwoordelijk voor het op de juiste manier en volgens wettelijke richtlijnen toepassen van de werkwijzen uit ons protocol Middelen en Maatregelen, dat is opgenomen in ons kwaliteitsmanagementsysteem (Kwaliteitskompas).

Het beleid wordt geborgd en bewaakt binnen de BOPZ-commissie. Deze commissie zal in 2019 worden geïntegreerd in de nieuwe kwaliteitsstructuur (zie paragraaf 8.2 Kwaliteitsstructuur). In 2018 is de werkgroep “van BOPZ naar de nieuwe wet Zorg en Dwang” één keer per 6 weken bij elkaar geweest en vindt ook in de toekomst op deze zelfde reguliere basis plaats. Deze werkgroep bereidt momenteel de nieuwe wet Zorg en Dwang voor en zal, zodra deze wet is aangenomen, implementatie hiervan vormgeven. Naast deze werkgroep bewaken twee verpleegkundigen binnen de Posten de ingezette hulpmiddelen en maatregelen en nemen hierover pro-actief contact op met de teams.

3.1.3 Decubituspreventie

De professionals van de Posten dragen zorg voor goede decubituspreventie. Door regelmatige observatie van huid, voedingstoestand, mondzorg en vochtletsel proberen zij de risico’s bij onze klanten tijdig te onderkennen en passende maatregelen hierin te nemen. Mocht toch sprake zijn van decubitus, dan schakelt de Posten de gespecialiseerde wondverpleegkundigen van Zorgschakel Enschede (ZSE) in. ZSE is een samenwerkingsverband tussen de zorginstellingen Livio, Liberein, Zorggroep Manna en de Posten en heeft als doel de krachten te bundelen op het gebied van laagfrequente specialistische zorg in het belang van een doelmatige en hoogwaardige dienstverlening aan de inwoners van Enschede. ZSE werkt op het gebied van wondzorg samen met het MST wondexpertisecentrum.
De interne werkwijzen rondom decubituspreventie staan uitgebreid beschreven in het Kwaliteitskompas.

In 2018 is de werkwijze rondom huidletsel (waaronder decubitus) geëvalueerd, bijgesteld en geïmplementeerd. De wondverpleegkundigen van ZSE begeleiden de zorgprofessionals van de Posten wanneer nodig bij het uitvoeren van een wondbehandelplan. Zij evalueren en stellen het wondbehandelplan wanneer nodig bij.
In 2019 zullen (als onderdeel van de kwaliteitsstructuur, zie paragraaf 8.2) aandachtsvelders huidletsel en incontinentie worden geïnstalleerd, die d.m.v. scholing hun deskundigheid op peil houden en die binnen en samen met de teams zorgdragen voor voorkoming van huidletsel.

3.1.4. Preventie van acute ziekenhuisopnamen

Preventie van acute ziekenhuisopnamen is geborgd doordat onze zorgprofessionals beschikken over de juiste kennis en diverse methodieken om de gezondheidsrisico’s zoveel mogelijk te beperken, tijdig te herkennen. Zij worden hierin continue geschoold. In de avond-, nacht- en weekenduren is een achterwacht die 24/7 kan worden gebeld in geval van nood. Met behulp van risicosignaleringen en halfjaarlijkse evaluaties wordt het zorgplan actueel gehouden zodat duidelijk is welke zorg de klant nodig heeft. Dit geldt ook voor eventuele behandeling of opname in het ziekenhuis. De multidisciplinaire samenwerking en de samenwerking met Zorgschakel Enschede dragen tevens bij aan voorkoming van ziekenhuisopnamen door samen met de zorgprofessionals risico’s tijdig te signaleren en te behandelen. Registratie en informatie over de reden(en) van een eventuele opname in het ziekenhuis worden gerapporteerd in het dossier van de klant. De Posten haalt hieruit benodigde informatie om van te leren en verbeteren.

3.2 Incidentencommissie

Naast bovengenoemde vier thema’s beschikt de Posten sinds 2018 over een Incidentencommissie, die minimaal 3 x per jaar bij elkaar komt. De commissie bewaakt en bevordert de kwaliteit van de zorg door het inventariseren en analyseren van incidenten en geregistreerde gegevens over onveilige, gevaarlijke en risicovolle situaties met betrekking tot de klant. Binnen de kaders van haar doelstelling is zij verantwoordelijk voor het waarborgen van veilige zorg en ondersteuning in een veilige omgeving gericht op het ondersteunen van het algehele welbevinden van de klant. De commissie maakt onderdeel uit van de nieuwe kwaliteitsstructuur die in 2019 zal worden vastgesteld.
Incidenten kunnen door medewerkers zelf binnen het daarvoor bedoelde meldsysteem worden gemeld. Per melding geven de afhandelaren hierop feedback en zo nodig een verbeteractie aan dat ook weer direct bij het afhandelen in het systeem wordt vastgelegd om verbeteringen in beeld te blijven houden.
Omdat het huidige meldprogramma als omslachtig wordt ervaren, gaat de Posten in 2019 over op een nieuw meldprogramma. Daarnaast wordt continu aandacht besteed aan het creëren van een sfeer van veilig melden door dit onderwerp te laten zijn van het leren en verbeteren en de scholingen binnen de Posten en hieraan aandacht te besteden tijdens de Dag van de Verpleging op 12 mei 2019.  

In 2018 is de commissie 3x bij elkaar geweest. Naast de hierboven genoemde opgepakte acties op dit gebied zijn in 2018 vele verbeteringen voortgekomen uit de incidentmeldingen en acties op dit gebied opgepakt waarvan op organisatieniveau:

  • Overgang op een nieuw medicatiesysteem in 2019 (zie ook paragraaf 3.1.1. Medicatieveiligheid)
  • De afhandelaren en medewerkers de bedoeling van het melden herhalen (leren verbeteren)
  • Meer scholing omtrent ‘onbegrepen gedrag’ en ‘zinvolle dagbesteding’
  • Het advies om zonder pieper medicatie te delen: de verpleegkundigen niveau 4 hebben dit, waar mogelijk, opgepakt en binnen het team gecommuniceerd (zie ook paragraaf 3.1.1. Medicatieveiligheid) 
  • De randvoorwaarden, profiel en positionering van de afhandelaar worden in 2019 geëvalueerd en geconcretiseerd